Blog > Komentarze do wpisu

Indeks glikemiczny

                Problematyka związana z zastosowaniem indeksu i ładunku glikemicznego jest zarazem bardzo ważna jak i równie często opacznie rozumiana. Przy tym pojawia się grono osób próbujących zarobić pieniądze i zdobyć poczytność, bazując na niezrozumieniu i złej interpretacji ograniczeń, związanych ze wspomnianymi konstrukcjami teoretycznymi. Należy bowiem pamiętać, że tytułowa metoda to jedynie pewien model rzeczywistości, więc charakteryzuje się uproszczeniem problemów rzeczywistych, tak też należy ją traktować.  Jak to w przypadku modeli bywa, ich funkcja dydaktyczna w niczym nie umniejsza zastosowaniom praktycznym. Na potrzeby tego artykułu wykorzystamy obydwie funkcje.

                Indeks glikemiczny to dodatnie pole pod krzywą wzrostu glikemii po podaniu 50g węglowodanów zawartych w danej substancji przez okres 2 godzin po jej przyjęciu, wyrażone jako ułamek tej samej wielkości po podaniu standardowej substancji (najczęściej glukozy). Definicja to trudna i myląca dla osób, która nie przeszły przez podstawy rachunku całkowego. Niestety lekarze  należą zazwyczaj do tej właśnie grupy. Trudno oczekiwać zrozumienia owej wielkości fizycznej. Postaram się wzbogacić definicję o stosowną ilustrację.Indeks glikemiczny

                Indeks glikemiczny (GI) jest wielkością mierzoną jedynie przez okres 2h po spożyciu substancji, zakłada się więc, że wchłanianie po tym okresie u zdrowego człowieka jest marginalnie małe i zaniedbywalne. Przed przyjęciem posiłku mierzy się wyjściowe stężenie glukozy we krwi, celem ustalenia położenia osi poziomej oznaczającej względne zero – punkt odniesienia. Co za tym idzie, zgodnie z definicją, jeśli po przyjęciu pokarmu stężenie glukozy we krwi spadnie poniżej poziomu wyjściowego, przez pewien podokres podlegających pomiarowi 2h, ten element nie będzie w ogóle brany pod uwagę, nie wpłynie na zaniżenie GI.

                Wyjaśnijmy też co to jest 50g węglowodanów, nie jest to bowiem 50-cio gramowy posiłek. Jest to masa danego posiłku zawierająca 50g węglowodanów przyswajalnych. W przypadku wysokobiałkowego lub zawierającego błonnik pokarmu, rzeczywista masa posiłku może być o wiele większa.

                Badanie GI uwzględnia niezaburzoną regulację hormonalną, oznacza to, że zarejestrowana krzywa jest wypadkową wchłaniania glukozy przez przewód pokarmowy i utylizowania jej w tkankach z pomocą regulacji hormonalnej. Co za tym idzie, u osób z zaburzeniami metabolicznymi kształt krzywej może wyglądać inaczej, zależnie od rodzaju zaburzeń. W części chorób wydajność uwalniania insuliny jest obniżona, w innych istotę dysregulacji stanowi reakcja na insulinę. Każde z tych zaburzeń będzie owocować innego rodzaju przekształceniem krzywej wzorcowej dla danego posiłku. Skrajnym przypadkiem jest całkowite wyłączenie działania insuliny, a krzywa glikemii byłaby wtedy kumulatywna (z dokładnością do tkanek utylizujących glukozę konstytutywnie jak np. mózg). Wtedy krzywa stężenia glukozy we krwi tylko by rosła, w miarę jak odbywa się wchłanianie przez przewód pokarmowy. Tego typu krzywa wzorcowego wchłaniania umożliwiłaby oszacowanie funkcji działania insuliny na organizm.

Wysoki indeks glikemiczny

                Obserwując kształt funkcji stężenia glukozy we krwi w czasie 2h po spożyciu posiłku można nieraz zauważyć obniżenie stężenia glikemii poniżej wartości wyjściowej. Nie musi to oznaczać zaraz hipoglikemii reaktywnej, jednak delikatne obniżenia bywają widoczne po posiłkach o wysokim indeksie glikemicznym. Tego typu figura nieodzownie łączy się z opóźnieniem działania względem uwalniania. Jakkolwiek uwolnienie insuliny zachodzi prawie bezpośrednio po wzroście glikemii w sąsiedztwie wysp trzustki, tak działanie związane jest z przesunięciem czasowym.  Problematyka układów regulacji z tego typu przesunięciem czasowym jest trudna. Ściślej, im większe przesunięcie pomiędzy uwolnieniem a zadziałaniem, tym większe ryzyko niestabilności.  W przypadku organizmu żywego wahnięcie w dół może oznaczać ciężką hipoglikemię zagrażającą życiu.

Niski indeks glikemiczny

                Podobne zagadnienia stabilności towarzyszą terapii insuliną u chorych z cukrzycą. Dlatego tak ważne jest napisanie działającego algorytmu sztucznej  trzustki, który uwolniłby chorych uwięzionych pomiędzy długotrwałymi następstwami hiperglikemii i bezpośrednim zagrożeniem hipoglikemią.

                Sposoby sumowania produktów o znanych indeksach glikemicznych to ważny element budowania zbilansowanej codziennej diety, zwłaszcza dla sportowców. Można się spotkać z algorytmami wnioskowania o indeksie glikemicznym posiłku złożonego z przyjętych w tym samym czasie elementarnych produktów, dla każdego z których GI jest już znany. Metoda sugerowana to suma ważona indeksów glikemicznych poszczególnych produktów, gdzie współczynniki są tworzone przez odsetek masy stanowiony przez składowe produkty o znanych GI. Przykładowo indeks glikemiczny posiłku złożonego z 20g produktu x i ig:50, 40g produktu y o Ig:70 i 40g produktu o Ig:90 wynosi 20g + 40g + 40g = 100g, każdy ze składników ma kolejno 20%,40% i 40% odsetek masy. A więc dalej, suma IG dla nieznanego posiłku to 50*20% + 70*40% i 90*40% = 74.

                Takie sumowanie byłoby jednak możliwe, jedynie gdyby kinetyka działania insuliny była liniowa. W związku z nieliniową kinetyką działania insuliny, sumowanie zawarte w powyższej metodzie niesie pewien błąd. W praktyce istnienie tego błędu u osób ze sprawną regulacją hormonalną jest marginalne i nie odgrywa żadnej roli w bilansowaniu diety.  

                Doniosłą cechą indeksu glikemicznego jest możliwość dobierania produktów pod kątem diety w chorobach metabolicznych. Stosowanie jedynie produktów o niskim indeksie glikemicznym zestawionych razem ułatwia kontrolę glikemii. W związku z wolniejszym wchłanianiem, wahania glikemii związane z relacją czasową pomiędzy posiłkiem a przyjęciem dawki insuliny stają się mniej groźne dla pacjenta. Mniejsze jest ryzyko pojawienia się groźnej dla życia, ciężkiej hipoglikemii, a zarazem dla bezpieczeństwa nie ma potrzeby tolerować hiperglikemii niosącej długofalowe powikłania cukrzycy.            

                Przyjmowanie produktów o niskim indeksie glikemicznym oznacza często produkty zdrowe, o niskim stopniu przetworzenia, zawierające w dużej ilości błonnik, regulujący pracę układu pokarmowego. Niektóre badania sugerują, że przyjmowanie dużej ilości produktów o wysokim indeksie glikemicznym może powodować zwiększone ryzyko chorób serca, cukrzycy i zwyrodnienia plamkowego.

                Ważne w tworzeniu diety jest nie tylko zwrócenie uwagi na indeks glikemiczny produktów, informujący raczej o wyglądzie krzywej cukrowej po spożyciu pokarmu, ale też (a może zwłaszcza) ładunek glikemiczny, którego funkcją jest ustalenie jak wysoka będzie wspomniana wcześniej krzywa.

Więcej tutaj : prawdy i mity o odchudzaniu

niedziela, 03 czerwca 2012, mathmed
Jeśli treść artykułu spodobała Ci się, polub oficjalną stronę mathmed na facebooku i bądź informowany o nowościach na stronie :
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
Ponad 150 artykułów na blogu, wyszukaj :
Możesz też podzielić się ze znajomymi treścią artykułu klikając przycisk "lubię to" poniżej:

Polecane wpisy

TrackBack
TrackBack w tym blogu jest moderowany. TrackBack URL do wpisu:
Komentarze
Gość: MaTe, *.prenet.pl
2012/06/03 22:06:25
Ja obserwuję niższą glikemię poposiłkową gdy łączę posiłek o wysokim GI z jogurtem naturalnym. Warto brać pod uwagę fakt, że do mechanizmów wpływających na dynamikę glikemii poposiłkowej należy także tempo tranzytu treści pokarmowej (zaparcia, biegunka), a ponadto wydaje się, że w jelitach niektórych osób występuje przyścienny "szlam pokarmowy" upośledzający/zwalniający wchłanianie treści jelitowej do krwi. U niektórych pacjentów najwyższa glikemia poposiłkowa występuje już po 1 godzinie od posiłku/podania glukozy w OGTT i zwykle u tych osób glikemia po 2 godzinie jest już niższa.
Jestem członkiem agregatora naukowego researchblogging.org